نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• امیر رئوفی ¹
• ایوب رستم زاده ²
• سید محمد بحرینی ³
• انعام الحق چرخت گرگیچ ⁴
• محمد حسین زاده حصاری ⁵

¹ گروه آناتومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، سبزوار، ایران

² ۳- استادیار، گروه آناتومی، دانشکده پزشکی، مرکز تحقیقات سلولی و مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، قزوین، ایران.

³ گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی، قائم شهر، ایران.

⁴ گروه آناتومی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی ایرانشهر، ایرانشهر، ایران.

⁵ مرکز تحقیقات بیماریهای غیر واگیردار ، گروه اتاق عمل ، دانشکده پیراپزشکی، دانشگاه علوم پزشکی سبزوار، ایران

چکیده

مقدمه: بقایای انسانی باستانی از مهم‌ترین منابع غیرقابل تجدید برای بازسازی تاریخ زیستی، فرهنگی و اجتماعی بشر به شمار می‌روند. با وجود ارزش علمی بالای روش‌های تهاجمی سنتی، این روش‌ها می‌توانند موجب تخریب غیرقابل بازگشت آثار تاریخی و ایجاد چالش‌های حقوقی و اخلاقی شوند. پیشرفت فناوری‌های تصویربرداری پزشکی غیرتهاجمی مانند رادیوگرافی، CT، micro-CT و MRI، تحول چشمگیری در مطالعات باستان‌شناسی، پزشکی قانونی و میراث فرهنگی ایجاد کرده است. روش کار: این مطالعه به‌صورت مرور نظام‌مند انجام شد. مقالات مرتبط از پایگاه‌های Scopus، ScienceDirect، Web of Science، Google Scholar و SID با استفاده از کلیدواژه‌های مرتبط با بقایای انسانی، میراث فرهنگی، تصویربرداری پزشکی و مسائل حقوقی گردآوری و بررسی شدند. نتایج: یافته‌ها نشان داد که روش‌های تصویربرداری غیرتهاجمی ضمن کاهش آسیب فیزیکی ناشی از نمونه‌برداری و کاوش، امکان بررسی دقیق ساختارهای داخلی، تحلیل آسیب‌شناسی بافت‌های سخت و نرم و تمایز آسیب‌های پیش از مرگ از تغییرات پسامرگ را فراهم می‌کنند. CT اسکن همچنین نقش مهمی در تعیین اصالت، قدمت‌نگاری و مرمت علمی آثار تاریخی بدون تخریب فیزیکی ایفا می‌کند. نتیجه‌گیری: تصویربرداری غیرتهاجمی رویکردی علمی، اخلاق‌مدار و راهبردی برای ایجاد تعادل میان تولید دانش، حفاظت از میراث فرهنگی و احترام به کرامت انسانی است و استفاده پایدار از این فناوری‌ها نیازمند تدوین چارچوب‌های حقوقی و اخلاقی منسجم می‌باشد.کلیدواژه: مقررات حقوقی، تصویربرداری، بقایای انسانی، آثار تاریخی، تخریب، میراث فرهنگی.

کلیدواژه‌ها

• مقررات قانونی
• تصویربرداری
• بقایای انسانی
• اشیاء تاریخی
• میراث فرهنگی

موضوعات

• آناتومی، بافت و جنین

عنوان مقاله [English]

Advanced Imaging Technologies in Archaeological Excavations and the Study of Human Remains: Ethical and Legal Challenges

نویسندگان [English]

• amir raoofi ¹
• Auob Rustamzadeh ²
• Seyyed Mohammad Bahreini ³
• Enam Alhagh Gorgich ⁴
• mohammad hosseinzadehhesari ⁵

¹ Department of Anatomy, Faculty of Medicine, Sabzevar University of Medical Sciences, Sabzevar, Iran

² 3Assistant Professor, Department of Anatomy, Faculty of Medicine, Cellular and Molecular Research Center, Qazvin University of Medical Sciences, Qazvin, Iran.

³ Department of Law, QaS.C., Islamic Azad University, Qaemshahr, Iran.

⁴ Department of Anatomy, School of Medicine, Iranshahr University of Medical Sciences, Iranshahr, Iran.

⁵ non communicable diseases research center, Department of Operating Room, School of paramedical , Sabzevar University of Medical Sciences,sabzevar, IRAN

چکیده [English]

Introduction: Ancient human remains are among the most valuable nonrenewable sources for reconstructing the biological, cultural, and social history of humanity. Although traditional invasive methods have provided important scientific information, they may cause irreversible damage to historical materials and raise legal and ethical concerns. Advances in noninvasive medical imaging technologies, including radiography, CT, micro-CT, and MRI, have significantly transformed archaeological, forensic, and cultural heritage studies. Methods: This systematic review was conducted using scientific databases including Scopus, ScienceDirect, Web of Science, Google Scholar, and SID. Relevant studies were identified using keywords related to human remains, cultural heritage, medical imaging, legal regulations, and destructive analysis. Results: Findings demonstrated that noninvasive imaging techniques minimize physical damage caused by excavation and sampling while enabling detailed examination of internal structures, analysis of hard and soft tissue pathology, and differentiation between antemortem trauma and postmortem alterations associated with preservation processes. CT imaging also plays a major role in authenticity assessment, dating, and scientific restoration of historical objects without physical destruction. Conclusion: Noninvasive imaging represents not only a technical innovation but also an ethical and strategic approach for balancing scientific advancement, cultural heritage preservation, and respect for human dignity. The sustainable application of these technologies requires comprehensive interdisciplinary legal and ethical frameworks.

کلیدواژه‌ها [English]

• legal regulations
• imaging
• human remains
• historical objects
• cultural heritage